MINISITERI Y’UBUREZI YIBUTSE ABAHOZE ARI ABAKOZI BA MINEPRISEC, MINESUPRESS N’IBIGO BYARI BIZISHAMIKIYEHO BAZIZE JENOSIDE YAKOREWE ABATUTSI MU 1994

Kigali: 29 Mata 2022- Muri iki gihe u Rwanda n'Isi yose bibuka  ku nshuro ya 28 Jenoside yakorewe Abatutsi Minisiteri y’Uburezi  ifatanyije n’Ibigo biyishamikiyeho aribyo “Rwanda Basic Education Board; National Examinations and Schools Inspection Authority;  Rwanda TVET Board; Rwanda National Commission for UNESCO; University of Rwanda; Kigali Public Library, Rwanda Polytechnic, Umwalimu SACCO” bibutse abakozi 77 bahoze ari abakozi b’izahoze ari Minisiteri y’Amashuri Abanza n’Ayisumbuye (MINEPRISEC), abakoreraga Minisiteri y’Amashuri Makuru, Ubushakashatsi n’Umuco (MINESUPRES) n’ibigo byari bizishamikiyeho byakoreraga i Remera hari icyari “Bureau Pédagogique  n’andi mashami’ ndetse na Kicukiro ahari icapiro ry’amashuri ryitwaga “ Imprimerie Scolaire” bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Uyu muhango  wabaye ku gicamunsi cyo kuwa gatanu, tariki 29 Mata 2022 , guhera saa munani n’igice, ubera  ku cyicaro cya MINEDUC mu Murenge wa Kacyiru mu Karere ka Gasabo, Umujyi wa Kigali; ukorwa mu buryo bw’imbonankubone aho abashyitsi bagera 160  bitabiriye uwo muhango kuri MINEDUC , abandi bagera kuri 600 bawukurikira ku buryo bw’ikoranabuhanga mu rwego rwo gukomeza kubahiriza amabwiriza yo kwirinda COVID-19, ukaba  waranyuze ndetse  nanubu ukigaragara  ku murongo wa Youtube ariwo : Ministry Of Education, Rwanda : https://www.youtube.com/watch?v=RuKMoMq4-s0

Uyu muhango wayobowe na Nyakubahwa Minisitiri w’Uburezi Dr. Valentine UWAMARIYA ,  witabirwa n’Abanyamabanga bombi aribo Umunyamabanga wa Leta ushinzwe Amashuri Abanza n’Ayisumbuye Nyakubahwa Gaspard TWAGIRAYEZU, Umunyamabanga wa Leta Ushizwe ICT na TVET Nyakubahwa Claudette IRERE, Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y’Uburezi Charles KARAKYE ; Abayobozi bakuru ba MINEDUC n’ab’Ibigo biyishamikiyeho bose. Witabiriwe kandi n’abafatanyabikorwa mu burezi batandukanye  barimo  Mr. Nicola BELLOMO uhagarariye Umuryango w'Ubumwe bw'Uburayi mu Rwanda , Julianna Lindsey  uhagarariye UNICEF mu Rwanda n’abandi batandukanye ; umuyobozi wari  uhagarariye IBUKA ariwe Bizimana Christian;  Umuyobozi wa AVEGA-Agahozo Madamu MUKABAYIRE Valérie , Senateri Prof. DUSINGIZEMUNGU Jean Pierre,  abavandimwe n’inshuti barokotse Jenoside bahagarariye imiryango y’abahoze ari abakozi b’izo Minisiteri zavuzwe haruguru bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 harimo n’abagize Komite ibahagarariye iyobowe na KAREMERA Emmanuel ; abakozi batandukanye ba  MINEDUC n’Ibigo biyishamikiyeho..

UKO UMUHANGO WAGENZE

KUNAMIRA ABARI ABAKOZI NO GUSHYIRA INDABO KU RWIBUTSO RWA MINEDUC

Nyuma yo kuhagera kw’abashyitsi , Nyakubahwa Minisitiri w’Uburezi afatanyije n’abayobozi bakuru ndetse n’abafatanyabikorwa batandukanye berekeje ahubatse urwibutso rwa MINEDUC  rugaragaraho amazina 77 y’abahoze ari abakozi ba MINEPRISEC  na MINESUPRES n’ibigo byari bizishamikiyeho bamenyekanye ko bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, maze bashyiraho indabo mu rwego rwo  kubunamira no kubahesha icyubahiro bavukijwe n’abicanyi.

 GUCANA URUMURI RW’ICYIZERE N’UMUNOTA WO KWIBUKA

Nyuma yo gushyira indabo ku rwibutso, abayobozi bakuru ba MINEDUC hamwe n’abashyitsi bose bari bafatanyije gushyira indabo ku rwibutso  bagarutse ahari hateganyijwe gukorerwa uwo muhango maze buri wese mu byicaro bye, bafata umunota wo Kwibuka abari abakozi ba MINEPRISEC  na MINESUPRES n’ibigo byari bizishamikiyeho bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.. Urumuri rw’icyizere rwacanwe na Minisitiri w’Uburezi  Dr. Valentine UWAMARIYA wahise aboneraho gucanira Abanyamabanga ba Leta bombi nabo bahererekanya urumuri n’ abari aho bose bitabiriye uwo muhango.

IBIGANIRO

IJAMBO RY’IKAZE

Ijambo ry’ikaze ryatanzwe n’Umunyamabanga wa Leta Ushizwe ICT na TVET Nyakubahwa Claudette IRERE. Yagize ati: ” Tubabajwe n'uko mbere ya Jenoside uburezi bwabaye umuyoboro wo gutanya Abanyarwanda, ndetse bwifashishijwe nk'igikoresho cy'itoteza no gukwirakwiza ingengabitekerezo y'urwango ariyo yagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.” Yongeyeho ariko ko kuri ubu imiyoborere myiza ya Leta y’Ubumwe , yatumye Uburezi bwiyubaka ,  bukaba butagiheza  butakivangura, kandi ari ubw’abana b’u Rwanda bose.

 IKIGANIRO “Kwibuka: Twahisemo kuba umwe”

Muri uyu muhango kandi hatanzwe ikiganiro cyateganyijwe na MINUBUMWE ku nsanganyamatsiko igira iti: “Kwibuka: Twahisemo kuba umwe”, cyatanzwe n’Umushakashatsi Tom NDAHIRO wagaragaje ko uburezi bufite uruhare runini mu gushyigikira ubumwe bw’Abanyarwanda , aho yagize ati  : "Twahisemo  kuba umwe, ariko ubwo bumwe bugomba guharanirwa kandi bugomba guhera mu mashuri .“

UBUSESENGUZI BW’INARARIBONYE

Mu busesenguzi yakoze, Senateri Prof.DUSINGIZEMUNGU Jean Pierre yagarutse ku bihe bitandukanye, Abatutsi batotejwe, bagatuzwa ahashyira ubuzima bwabo mu kaga nko mu Bugesera hagamijwe ko bazicwa na tse-tse.

Yagaragaje uburyo Jenoside yateguwe n’ubuyobozi bw’igihugu  aho Umututsi yagaragazwaga nk’umwanzi w’Umuhutu.  Ygaragaje uruhare rw’amashyaka n’Itangazamakuru mu gutegura Jenoside, kuko hose bakoreshaga imvugo ica ibice mu banyarwanda. 

Yasabye ko Uburezi bwatoza abana b’u Rwanda ubumwe bw’Abanyarwanda mu gukumira ingengabitekerezo ya Jenoside.

 UBUTUMWA BWA IBUKA

Uwavuze ahagarariye IBUKA, Bizimana Christian yashimiye abitabiriye uwo muhango wo kwibuka abahoze bakora muri MINEPRISEC, MINESUPRES n’ibigo byari bizishamikiyeho bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ashimira Inkotanyi zarokoye abicwaga, avuga ko kwibuka  ari umwanya wo gusubiza amaso inyuma ngo hakumirwe icyo ari cyo cyose cyahungabanya ubumwe bw’Abanyarwanda.

 Yanavuze uburyo abari intiti, abanyabwenge b’igihugu  bagize uruhare mu itegurwa n’ishyirwa mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Yihanganishije abarokotse abasaba gukomeza   gutwaza. Ati: “Mu gihe nk’iki,  kuri IBUKA  ni umwanya wo kubabwira ngo mukomere, mutwaze, icyizere cyo kubaho kirahari”.

 UBUHAMYA BWA MUKANKURANGA THERESE

MUKANKURANGA Therese, uyu mubyeyi ubu ari mu kiruhuko cy’izabukuru.  Mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1884 yigishaga muri Lycée Notre-Dame de Cîteaux, aza gukora muri Bureau Pédagogique , no muri MINEPRISEC, hanyuma nyuma ya Jjenoside akora muri MINEDUC kugeza muri 2006 ubwo yasabaga ikiruhuko. Mu buhamya bwe yavuze ubuzima bugoye Abatutsi bahakoraga banyuzemo, uko batotezwaga mu mirimo yabo kugeza ubwo kuko ibiro batari bemerewe kugeramo. Ikindi kandi yavuze uburyo iringaniza ryakorwaga  kuko higaga abanyeshuri bemerewe gusa, aho kwiga abatsinze bose.

Ati: “Kugira ngo umwana ajye kwiga mu mashuri yisumbuye ntihabagaho gutsinda, ahubwo habagaho kwemererwa.

 UBUTUMWA BWA KOMITE IHAGARARIYE IMIRYANGO.

Karemera Emmanuel uhagarariye  Komite y’ imiryango y’abafite ababo bakoraga muri MINEPRISEC, MINESUPRES n’ibigo byari bizishamikiyeho bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yashimye Leta y’Ubumwe bw’Abanyarwanda by’umwihariko Nyakubahwa  Perezida Paul KAGAME n’ingabo za FPR Inkotanyi zarokoye Abatutsi.

Yashimiye kand ubufatanye MINEDUC igaragariza iyi miryango ifasha bamwe babikeneye cyane mu kwiteza imbere, inabatumira mu gutegura igikorwa cyo Kwibuka . Ati : “Iki ni ikimenyetso ko tutari twenyine, ko MINEDUC ituzirikana. Mu izina ry’imiryango mpagarariye, mboneyeho kwizeza MINEDUC ubwitange buhoraho igihe cyose izabiyambaza binyuriye muri Komite ibahagarariye.”

UBUTUMWA BW’UMUSHYITSI MUKURU

Mu butumwa busoza yageneye abitabiriye umuryango, Minisitiri w’Uburezi, Dr. UWAMARIYA Valentine yihanganishije imiryango yabuze abayo bakoraga Izahoze ari Minisiteri y’Amashuri Abanza n’Ayisumbuye (MINEPRISEC), abakoreraga Minisiteri y’Amashuri Makuru, Ubushakashatsi n’Umuco (MINESUPRES) n’ibigo byari bizishamikiyeho.

 Yagize ati: “Uyu munsi, twongeye gusobanukirwa neza ko Jenoside yakorewe Abatutsi yateguranywe ubukana, twasobanukiwe kandi umuco w’ivangura wari warahawe intebe mu burezi bizanywe n’Abakoloni basenye ubumwe Abanyarwanda bahoranye”.

Dr. UWAMARIYA Valentine yakomeje asobanura ukuntu kuri Repubulika ya  mbere  n’iya kabiri aho gukosora ivangura mu mashuri ryazanywe n’abakoloni, ahubwo hashyizweho politiki y’ivangura n’itonesha mu burezi yiswe iy’iringaniza ry’amoko n’Uturere.

Yongeyeho ko injijuke zikomeye u Rwanda rwari rufite mu mashami yose ari zo zatangije ingengabitekerezo ya jenoside, bigashimangirwa kandi bigaterwa imbaraga n’ubuyobozi bubi burangajwe imbere n’abitwaga intiti z’igihugu.

Yagize ati “Dufite uruhare rukomeye mu kwigisha abana b’Abanyarwanda kwitandukanya n’ingengabitekerezo ya Jenoside, kubasobanurira impamvu yo kwibuka no guha icyubahiro abazize Jenoside yakorewe Abatutsi, bazirikana ubutwari bw’Ingabo zari RPF-Inkotanyi zahagaritse Jenoside”.

Minisitiri w’Uburezi yasezeranyije imiryango ifite ababo bahoze ari abakozi Minisiteri y’Amashuri Abanza n’Ayisumbuye (MINEPRISEC), abakoreraga Minisiteri y’Amashuri Makuru, Ubushakashatsi n’Umuco (MINESUPRES) n’ibigo byari bizishamikiyeho ko MINEDUC izafatanya n’inzego zose bireba kugirango andi mazina ane (4) yamenyekanye yandikwe bidatinze ku rwibutso rwa Minisiteri rugaragaraho amazina 77 n’amafoto  make yabonetse y’abakozi bamenyekanye ko bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

UMUSOZO

Umuhango wo Kwibuka ku nshuro ya 28 abahoze Minisiteri y’Amashuri Abanza n’Ayisumbuye (MINEPRISEC), abakoreraga Minisiteri y’Amashuri Makuru, Ubushakashatsi n’Umuco (MINESUPRES) n’ibigo byari bizishamikiyeho byakoreraga i Remera hari icyari “Bureau Pédagogique n’andi mashami’ ndetse na Kicukiro ahari icapiro ry’amashuri ryitwaga “ Imprimerie Scolaire” bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 wagenze neza,ku bufatanye n’inzego zose byarebaga.

Muri rusange Kwibuka ni igikorwa cy’ingenzi mu rwego rw’Uburezi kuko gituma uru urwego rwongera kuzirikana ku ruhare rwarwo mu gukwirakwiza ingengabitekerezo ya Jenoside mbere ya 1994, ndetse n’uruhare rwarwo mu kuyikumira nyuma ya 1994.

Ni umwanya kandi wo kwegerana n’imiryango yasizwe n’abo bakozi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kugirango bagaragarizwe ko batari bonyine.

 Minisiteri y’Uburezi ifatanyije n’Ibigo biyishamikiyeho ndetse n’imiryango y’abavandimwe b’abo bakozi bibukwa bazakomeza gushyira hamwe kugirango icyo gikorwa gitegurwe neza buri mwaka .

 Nk'uko Leta y’u Rwanda yabyiyemeje, kwibuka bizahora bikorwa kandi neza mu rwego rw’uburezi nka bumwe mu buryo bwo gusubiza icyubahiro n'agaciro aba bakozi bishwe ndetse no guhashya uwo ari we wese wahakana cyangwa agapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi bihereye cyane mu mashuri.

Igikorwa cyo kwibuka cyasojwe saa kumi n’imwe n’igice z’umugoroba,  nk’uko amabwiriza ya MINUBUMWE yasabaga ko mu gihugu hose, ahabereye uwo muhango utagomba kurenza amasaha abiri..

Insanganyamatsiko yo Kwibuka ni "Kwibuka Twiyubaka"


Rwanda celebrates International Teachers' Day 2023

On December 14, 2023, Rwanda commemorated International Teachers' Day with a celebration held at the Intare Conference Arena in Gasabo district,…

Read more →

The Ministry of Education releases results of the 2022/2023 Advanced Level National Examinations

Kigali, 04th December 2023: The Ministry of Education released the 2022/2023 National Examination results for Advanced Level candidates in General…

Read more →

Honoring Success: Insights from the 9th University of Rwanda Graduation

Honoring Success: Insights from the 9th University of Rwanda Graduation

Friday, 17 November 2023- Musanze: The 9th University of Rwanda graduation…

Read more →

UniPod Rwanda inauguration marks a milestone at UR Innovation Week 2023

Kigali, November 10, 2023:  The Minister of Education Gaspard Twagirayezu launched the University Innovation Pod (UNIPOD), a United Nations…

Read more →

Driving Progress in Education: Highlights from Rwanda's Backward-Looking Joint Sector Review

Kigali 27 October 2023: The Ministry of Education (MINEDUC), in a collaborative effort with various Education Sector Development Partners (EDPs),…
Read more →

Hon. Gaspard Twagirayezu Inspires Kepler Graduates to Embrace Change and Impact Communities

30 October 2023: This Monday, the Honorable Gaspard Twagirayezu, Minister of Education, joined forces with Kepler to celebrate its 8th graduation…
Read more →

 Primary Teacher Residency Pilot Program for TTCs Launched

Kigali, October 4, 2023: The Minister of Education, Hon. Gaspard Twagirayezu, along with the Director-General of Rwanda Basic Education, Dr. Nelson…
Read more →

MINEDUC announced National Examinations Results for P6 and S3

KIGALI, 12th September 2023: The Ministry of Education through National Examinations and School Inspection Authority (NESA) has released the results…
Read more →

Zero Out Of School Children’ project launched to advance universal access to primary education

Kigali, 08 September 2023: Hon. Claudette Irere along with Mr Fahad Al Sulaiti, CEO of Education Above All (EAA) Foundation and Mr Ian Vale, Regional…
Read more →
-->